br23 - два бакі аднаго блогера

Старабеларускія прымаўкі, якія апрача іншага адкапаў Андрэй Катлярчук:

• Зьбіў мяне, як швэдаў Хадкевіч пад Кіргольмам
• Slog mig ned som Khadkevitj svenskar vid Kirgholm.

• За дзедам швэдам
• Under farfar-svenskens tid.

• Тутэйшая асіна, ня швэдзкая павуціна
• Vår lokala asp — är inte något svenskt spindelnät

• Стуль — маскалі, а стуль — швяды, як пазбыцца такой бяды
• Härifrån kommer ryssar, och därifrån svenskar — ingenstans att ta vägen ifrån det stora eländet.

• Як надышлі швяды, то ня стала ў Дварчанскім возеры вады
• När svenskar kom, försvann det vatten ur Dvortjanski sjön.

• Швэд пад Лясной згубіў боты і штаны, а ў Рудні пакінуў і шапку
• En svensk förlorade sina stövlar och byxor vid Ljasnaja, och i Rudnja blev han också av med sin mössa.

• Каша са швэдамі
• En gröt med svenskar

• Як швэд пад Палтавай
• Som svensk vid Poltava

• Босы як швэд
• Barfota som en svensk

У 2003 годзе Андрэй Катлярчук напісаў кнігу “Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў” (гэтыя прыказкі і там згадваюцца). З рэцэнзіі:

“З часоў вікінгаў да сяньня гэтыя сувязі застаюцца асымэтрычнымі. Швэды былі вельмі актыўнымі ў Беларусі, але толькі некаторыя беларусы дасягалі берагоў Швэцыі.

Менавіта вікінгі заснавалі першыя, гістарычна вядомыя, дзяржавы ў Беларусі. Былі імі валадары Рагвалод і Тур. Такія імёны даволі папулярныя ў Швэдаў па сяньняшні час. Толькі на Полаччыне знойдзена каля сотні рунічных надпісаў. У беларускай мове заўважаецца цэлы пляст скандынаўскіх словаў, якія маюць гандлёвы і дзяржаўны характар. Вікінгі далі высокія ўзоры кавальскага майстэрства. Старабеларускае права, у тым ліку і літоўскія статуты, фармавалася пад выразным уплывам скандынаваў, пачынаючы ад „Руськай правды” (назва „Русь” – старашвэдзкая).

Вяршыняй беларуска-швэдзкіх стасункаў была Кейданская Вунія, усталяваная ў 1655 годзе. Тады, на некалькі гадоў, нашая старажытная дзяржава Вялікае Княства Літоўскае ўвайшла ў саюз са Швэдзкім Каралеўствам. У тую пару ў Беларусі пражывала шмат швэдзкіх інтэлектуалістаў (напрыклад, Барастус, паэт-лацініст, які пісаў панэгірыкі ў гонар Крыштафа Радзівіла).

Швэдзкія матывы відаць ня толькі ў беларускай літаратуры, але і ў фальклёры, народных легэндах. Прымаўкі: „За дзедам Швэдам”, „Каша з Швэдамі”, „Босы як Швэд”.

Акупацыя Беларусі Расейскай Імпэрыяй накінула нам назву „негістарычных народаў”. Беларусы зьнікаюць з культурнай мапы Эўропы. Цяпер, намаганьнямі швэдзкіх і беларускіх інтэлектуалістаў, аднаўляюцца сувязі, узаемныя кантакты. Зусім абыякава адносіцца да іх афіцыйная ўлада Рэспублікі Беларусь, якая часам паводзіць сябе як расейская калёнія”.

This entry was posted on Friday, February 24th, 2006 at 6:31 pm and is filed under беларуская мова, Эўропа. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.